S'anadieddu leju

In su sartu una borta s'agatat unu casteddu, ki du ingirianta totu fossaus e canalis. Inguni a canta, du-i fiat un'anadi cuada in mesu a is tupas, acuilada in su niu a furciri. Fiat arroscendisi' puru, ki a unu tretu, unu a pustis 'e s'atru, is ous si fìanta obertus e fìanta nasçus is anadieddus.

- Pip! Pip! - faiant issus, a pinnas grogas e totu scrabionaus.

- Kua kua - dis arrespundiat s'anadi, totu prexada po sa niada.

Is anadieddus fiant abistus e spassientziaus de connosci su mundu, e s'anadi fiat a canta 'e dus acumpanjai a foras, caminendi totu in is canalis, ki si ndi fiat acatada ki un'ou, su prus mannu de totus, no si fiat obertu ancoras.

- Ofaa! - iat sulidau, e si fiat torrada a ponni a furciri.

Fiat passendi inguni un'anadi beça, ki d'iat donau is aprètzius po is anadieddus aici bellus. Ma candu iat biu s'ou serrau ancoras, d'iat nau ca depiat essi un'ou 'e piocu, ki calancunu nce du iat postu in su niu suu po brullai.


- E deu du bollu furciri su pròpiu - d'iat arrespustu s'anadi, e fiat torrada in su niu.


A s'acabu s'ou mannu si fiat obertu e totu, e ndi fiat bessiu unu anadieddu grassu e stramu, diferenti meda de is atrus. S'anadi, ki a su cumentzu nce du boliat bogai, iat biu ca sciiat anadai beni meda, mellus de is fradixeddus. Insaras iat provau a du betiri impari a is atrus in is canalis, e iat cumentzau a du stimai pagu pagu a issu puru, mancai ki fiat aici leju e disditziau.

Is atras anadis, cumenti castianta sa cambarada de is anadieddus cun sa mama, ìanta biu illuegus ki unu fiat diferenti e du cullyunanta, spingendiddu de una parti a un'atra e bikendiddu in conca.

Cumenti fìanta lòmpius a una sienda, a sa mama e a sa niada sua dus iant arricius beni, perou a su leju is puddas du stratallanta, su piocu du curriat, sa tzeraca di dònat puntadas 'e pei. Po cussu, una di', totu tristu e prenu de amargura, iat sartau sa cresuri e si nci fiat fuiu, e iat agatau a dus cocas arestis, ki pròpiu ca fiat leju dis fiat bessiu geniosu e d'ìanta cumbidau a abarrai cun issas.

A unu tretu perou, in sa canna ki si nci fiat apigau cun is cumpanjas 'e bentura suas, unu fusili iat cumintzau a sparai: fiant acabaus in mesu in mesu a una cassa, e is duas cocas das ìanta mortas illuegus, mentras atrus pillonis fiant arrennesçus a si bolai aici aici. S'anadieddu leju iat acutu a s'apadentai in sa parti prus tipia 'e su pauli, ki du currìanta dus canis arrabiaus.

Iat crutu totu tirau, iat passau campus e pradus, e a mericeddu sceti fiat lòmpiu a una barraca 'e messayus pòburus. Nci biviant una beça cun su pisitu e una pudda: su pisitu fiat bonu a arcai sa skina e a carinnyai, mentras sa pudda fiat bona a fai s'ou e sa beça da stimat a filla.

A s'anadieddu d'iant agradèssiu, ma cumenti ìanta cumprèndiu ki no fiat bonu a carinnyai ni a fai s'ou, nce d'ìanta bogau de malas maneras.
A issu di praxiat sempri de prus a abarrai totu sa di' in s'akua, acabussendi sa conca finsas a tocai su fundu.

Unu meri', ki fiat a solu e totu tristu, iat biu una gamada de pillonis mannus e tropu bellus, biancus ke ni', a tzugu longu e fletiosu. S'anadieddu leju fiat abarrau a dus castiai spantau, e a pustis di fiat pigau unu disiju stramu: iat cumintzau a si furriai in s'akua, iat allonghiau su tzugu faças a issus e dis iat donau unu tzèrriu aici agudu e scrillitosu ki si fiat tìmiu issu e totu.

E fiat arribau s'ierru, ki fiat longu e tostau. S'anadieddu fiat abarracau in mesu a sa canna e depiat movi sempri is farrancas de manera ki su ghiaçu no du stringessit. A pustis de unas cant''e diis de cilixia, ki pariat ki no pàssanta mai, fiat morendisi'.

D'iat agatau unu messayu, ki nce d'iat betiu a domu sua, a nke sa mulleri e su fillu, po d'atonai. Perou s'anadieddu timiat ki du cullyunessint ancoras, e insaras iat cumentzau a bolai de una parti a un'atra, iat furriau su casiddu, su sacu 'e sa farra, nc'iat ghetau a terra su sciveddu 'e su butirru, finsas a candu si nci fiat bolau, ki nci fiat totu sa famìlia currendiddu.

Fiat abarrau cuau in mesu a su pauli tipiu finsas a beranu, ki una di', ki fiat fendi callenti jai, ndi fìanta bessius de sa canna tresi sèsinis biancus tropu bellus. Un'atra borta ancoras a s'anadieddu di fiat pigada tristura: imoi no si fiat pòtziu aporegai prus e si ndi fiat andau faças a issus deretu deretu.

Is sèsinis d'iant acostau e s'anadieddu si pènsat jai ki du bicanta ma, cumenti iat abasçau su tzugu in s'akua, iat biu sa bisura sua a sprigu: no fiat prus su pilloni de prima, leju e disditziau, ca imoi fiat unu sèsini tropu bellu issu puru.

In sa pratza is pipius si ndi fiant acataus de issu ki fiat nou, e d'iant acostau a pani e a drucis, mentras is sèsinis prus beçus s'incrubanta totus.

Imoi fiat unu sèsini tropu bellu issu puru, ma fiat bregunjosu meda e iat cuau sa conca a suta 'e s'ala, ki aici prexau no fiat stètiu mai.


Imparaus de sa fàbula