Conca de arrana modditzosa

Un'arreina at tentu a una pipia aici bella, ki issa etotu narat ki mancu is janas iant a ai pòtziu fai una pipia prus bella.

Ma unu menjanu, candu fiat boghendidda de su bartzolu, t'at agatada strupiada, a faci de arrana modditzosa. S'arreina at ghetau unu tzèrriu totu spramada po su disisperu e at detzìdiu, mancai fiat s'ùnigu filla ki teniat, de no da biri prus. S'urrei intzandus, a marolla, at cumandau a da batiri a su canidorju, acanta de is canis nasçus de pagora. Sa pipia at sighiu a bivi, forti e sana, ca sa cani di donat su lati mellus e da callentat ponendisi' acanta sua.

Candu s'urrei e s'arreina andant a da biri, sa cani bruyat a forti e no boliat a da tocai issus. Conca de arrana modditzosa, aici di narant a sa pipia, a de di'biviat in is aposentus arrialis, a de noti andat a dromiri a su canidorju. Dònnia borta ki fiat papendi imparis a su babu e sa mama allogat sempri is arrogus mellus de sa cosa de papai po sa cani, ki po issa fiat mama sua bera. S'arreina, fenjosa, at inghitzau a tirriai a sa filla e fiat pensendisi'de da fai bociri. Ma s'urrei no boliat e antzis, sendi ki fiat s'ùnigu filla ki teaniant, narat ki una di'iat a ai eredau s'urrennu. Intzandus s'arreina s'est pensada una trassa: at fatu crei a totus ki fiat prinja torra, e a scussi, at cumandau a unu tzeracu a di comporai una pipia de duus massayus. Su tzeracu at inghitzau a circai e circai, e a s'acabu at agatau una pipia bella bella, ki s'arreina at dèpiu pagai meda. Candu a sa pipia d'ant betia a palàtziu, totus si funt pentzaus ki fiat sa filla de s'urrei e de s'arreina diaderus.

Sa pipia fiat arba ke nii e portat sa peddi ki trasluxiat, e po cussa arrexoni d'ant postu Lillixedda a nòmini. Intzandus s'arreina d'at nau: “imoi ki teneus cust'atra filla, ita si ndi feus de s'atra? Deu d'emu a fai bociri”. S'urrei, a marolla, at nau ca eya. Ma candu is tzeracus funt andaus a su canidorju a pigai a Conca de arrana modditzosa, ant agatau sa cani bruyendi, defendendi a sa pipia e intzandus si ndi funt fuius.

Sigumenti s'urrei fiat sighendi a nai ki s'urrennu d'iat a ai pigau sa filla primarja, s'arreina, furriendisi', s'est pensada a tzerriai a una coga. “donami' duus bistiris ugualis, totu oru e prendas; ma unu depit essi amainau: depit pigai fogu candu unu si du ponit” d'at preguntau.

“intra de un'annu d'eis a tenni” at nau sa coga.

In su mentras s'arreina fiat biri ki boliat beni a sa pròpiu manera a is duas fillas; antzis, ki comporat calincunu joghitu po Lillixedda, ndi comporat illuegus unu prus bellu po Conca de arrana modditzosa. Lillixedda intzandus inghitzat a prangi e a fai denghis biendi s'arregalu prus bellu, e Conca de arrana modditzosa si du donat.

A pustis de un'annu, s'arreina est furriada a nke sa coga. « o s'arreina, is bistiris funt prontus ; ma atura atenta a no dus amesturai. Po no sballiai, in s'amainau nç'apu postu una prenda in prus”. S'arreina at donau a Conca de arrana modditzosa su bistiri amainau e a Lillixedda s'atru, e sa filla prus pitica, biendi ki s'atru bistiri teniat una prenda in prus, s'est posta a fai denghis. Ma custa borta Conca de arrana modditzosa no d'at acuntentada, ca iat cumprèndiu su mazina ki teniat cussu bistiri. Sa trassa de s'arreina duncas, fiat andada mali e issa, arrennegada meda po cust'atra derruta, no sciiat ita s'imbentai. E s'arrennegu suu est amanniau candu at biu arribendi a corti s'urreixeddu de Portugallu, ki ndi fiat arribendi a circai una prìncipa arriali de coyai. S'arreina intzandus at nau a s'urrei: “di depeus fai biri a marolla totu e duas is piçocas, aici at a sçoberai!”. S'urrei at nau ca eya. Sigumenti s'urreixeddu boliat abisitai is aposentus de is prìncipas, s'arreina d'at acumpanjau a nca biviat Lillixedda. S'urreixeddu perou ni fiat abarrau prexau meda, e at bòfiu biri a s'atra filla puru. Issu nc'est abarrau spantau intendendi ki issa biviat in su canidorju, ma nc'est bòfiu andai su pròpiu. S'abisita fiat longa meda, e acabada, s'urreixeddu fiat prexau meda e at alabau is aposentus ki iat biu. S'urrei e s'arreina fiant spantaus. S'arreina bolait cumprendi ita fiat acadèssiu e at preguntau a sa cani ki faiat a andai a abisitai a sa filla e ki faiat a dromiri po una noti cun issa. “bau bau” at fatu sa cani, e boliat nai ca eya.

S'arreina, po intrai in su canidorju, s'est dèpia incruai meda. At castiau a manu manca e a manu dereta, e illuegus at cumprendiu ki d'iant cullunada. In prus, furriada a palàtziu, s'est agatada ki fiat totu pùlixi. Su pùlixi fiat sartiendi in dònnia logu e in pagora fiant in dònnia logu de sa corti. S'urrei totu disisperau, est curtu a pediri ajudu a sa cani e issa, tzaulendi, totu in d-unu at fatu furriai a pitzus de sei totu su pùlixi.

S'arreina perou no fiat cumbinta meda de comenti fiat diaderus sa cosa e at bòfiu a marolla dromiri una noti acanta de sa filla. Si nci fiat dromia de pagora acanta de sa filla e totu in d-unu at intèndiu un'arrumòriu mannu: su canidorju no dui fiat prus, in logu suu fiant aparèssius aposentus mannus meda e stravanaus. Castiendi beni, su crocadroxu cosa sua puru fiat bessiu unu letu bellu meda totu seda, e sa piçoca ki nci dromiat, no portat prus sa conca de arrana modditzosa, ma fiat bella bella, prus bella de Lillixedda puru.

Kena abetai s'obrescidroxu, s'arreina est furriada a s'aposentu suu. A pustis de unu tretixeddu d'est parta ki su corpus suu fiat pighendi fogu, s'est castiada is bratzus, is cambas e sa faci unfrada e at biu ki fiat totu cadranca. Totu in d-unu su palàtziu fiat totu cadranca. S'urrei boliat ki sa cani d'ajudessit, perou sa cani no at bòfiu. In su mentras est torrau s'urreixeddu po coyai Conca de arrana modditzosa. Totu fiant boghendi cadranca a ferrus, ca no faiat a das bogai a manus. E mancai fiant boghendi boghendi, sa cadranca no boliat sparessi.

“arrori a s'arreina ki at bòfiu dromiri in su canidorju!”, at nau arrennegau s'urrei, e agatendisi'ananti de sa mulleri, d'at açapada a su tzugu furriendisi' ke cani in cadena. “malaita, ita as fatu po si fai curri de custa disdiça?”.

S'arreina no ndi podiat prus, e at cunfessau totu: ki iat ofèndiu a is janas narendi ki mancu issus iant ai pòtziu fai una pipia bella ke sa de issa; ki iat comporau a Lillixedda a meda; ki iat fatu fai unu bistiri amainau po abruxai a Conca de arrana modditzosa.

“mi dispraxit meda, mi dispraxit meda!!”

Nendi custu a s'arreinixedda d'est arruta sa conca de arrana modditzosa, e Lillixedda s'est agatada a pitzus su bistiri de massaya. S'arreinixiedda fiat bella e luxiosa ke su soli, no faiat a da castiai kena de manera dereta. Sa cadranca fiat totu sparèssia.

S'urreixeddu de su Portugallu e s'arreinixedda si funt coyaus e ant bìviu prexaus.

Imparaus de sa fàbula