Imparaus de sa fàbula

Arrosaspina

Su tìtulu 'e sa fàbula

A-i custa fàbula di nant Arrosaspina,
ki bolit nai Rosaspina.

· Po su parri tuu, poit'est ki di nanta di aici a custa piçokedda?

Scriiddu innoi a suta:

...................................................................................................................

...................................................................................................................

...................................................................................................................

· E tui da tenis in domu sa mata 'e s'arrosa?

Eya
Nou

· E cali atras matas e/o froris tenis in domu?

Scriindi innoi a suta a su mancu tresi,
a manca in italianu e a dereta in sardu:

.......Alberi e/o fiori...... .......Matas e/o froris...

................................... ...................................

................................... ...................................

................................... ...................................

· Cun sa maista fei sa lista de totu is matas e de totu is froris ki connosceis, e agateiddi su nòmini in sardu.

Ita imparaus?

Totu sa genti

Sa fàbula còntat de una fèmina, de candu nascit a candu est piçokedda finsas a candu si coyat.
A una personi duncas, segundu s'edadi ki tenit, di nanta una cosa o un'atra.

· A su costau de s'edadi, scriei ita dis podi nai a is personis
Is nòminis si dus donaus nosu, bosatrus dis depeis agatai s'edadi sceti.

Funti: jòvona, tziu, piçokeddu, pitikedda, beçu, fèmina, jòvunu, manna, piçoca, pipiu, pipiedda, pitikeddu, tzia, deddu, piçoca, pipia, piçokedda, mannu, beça, dedda…

Ki bosatrus ndi scieis atrus açungei totu su ki boleis, e labai ca donnya edadi ndi podit tenni prus de unu nòmini, o ca su pròpiu nòmini podit pigai prus de un'edadi.

Ki no teneis logu, feiddu a pagu a pagu in su cartulàriu 'e bosatrus.

Edadis..........Nòminis femininus.................Nòminis masculinus......

0-1 ...........................................................

2-5 ...........................................................

6-10 .........................................................

11-13 .......................................................

14-18 .......................................................

19-30 .......................................................

30-60 .......................................................

61-110 .....................................................

· Cument'est fata sa famìlia tua?
· Cantu seis e cant'annus teneis?
Scriiddu e scrii puru ita di nanta a donniunu de is ki bivint in domu tua.

· E tui candu fais is annus?

Po arrespundi ti serbit a sciri ita di nanta a is mesis.

La':
Gennarju
Friarju
Martzu
Abrili
Mayu
Làmpadas
Mesi 'e Arjolas
Austu
Cabudanni
Mesi 'e Ladàmini
Donnyasantu
Mesi 'e Idas

Labai ca unus cant''e mesis tènint atrus nòminis puru, ki bosatrus umperais calancun'atru nòmini, açungeiddu a su costau de su ki eus postu nosu.

· Imoi ki scieis is nòminis de totu is mesis, du podeis nai candu feis is annus!

Insaras, po nai, ki deu fatzu is annus il 21 giugno, ap'a nai:

Deu fatzu is annus su bintunu de Làmpadas.

· Scriei e narai in sardu candu feis is annus.

E is temporadas das scieis?

Funti simplis meda:

inverno = ierru
primavera = beranu
estate = istadi (labai ca esti masculinu)
autunno = otonju

· Imoi podeis nai puru in cali temporada feis is annus!

Insaras, po nai, ki deu fatzu is annus il 21 giugno, ap'a nai:

Deu fatzu is annus in s'istadi.

· Scriei e narai in sardu candu feis is annus.

· E, po serrai sa kistioni de is temporadas, scriei in cali temporada sutzèdinti de prus custas cosas:

Ki bessint is froris .............................

Ki nìat .............................

Ki su soli est forti .............................

Ki proit .............................

Ki nd'arruit sa folla .............................

Ki fait frius meda .............................

Ki fait basca meda .............................

Traduseus de s'italianu a su sardu

Po donnya fràsia italiana, nci ndi funti duas sardas, ma esti justa una sceti.
Agatai sa tradusidura justa e sa sballiada, e a pustis arrexonainci impari a sa maista.

1. Il re e la regina desideravano tanto avere un bambino.
S'urrei e s'arreina disijanta tropu a tenni unu bambinu.
S'urrei e s'arreina disijanta tropu a tenni unu pipiu.

2. Il re non aveva invitato una fata.
S'urrei a una jana no d'iat cumbidada.
S'urrei una jana no d'iat cumbidada.

3. I tavoli erano pieni di cibo buonissimo.
Is tàvulus fìanta prenus de cibu buonìssimu.
Is mesas fìanta prenas de cos''e papai tropu bona.

4. La terza fata aveva regalato alla piccola la ricchezza.
Sa de tres janas a sa dedda d'iat arregalau s'arrikesa.
Sa terza jana iat arregalau a sa dedda s'arrikesa.

5. La tredicesima fata si era voluta vendicare perché non l'avevano invitata.
Sa tredicèsima jana si fiat bòfia vengai poita no d'ìanta cumbidada.
Sa de trexi janas si fiat bòfia vengai ca no d'ìanta cumbidada.

6. Il re voleva proteggere la sua piccolina.
S'urrei boliat amparai sa deddedda sua.
S'urrei boliat amparai a sa deddedda sua.

7. Insieme alla principessa si erano addormentati anche tutti i castellani.
Impari a sa principessa si nci fìanta dromius totu is castellanus puru.
Impari a sa prìncipa si nci fìanta dromius totu is casteddayus puru.

8. Pure il fuoco nel camino si era spento.
Puru su fogu in su caminu si ndi fiat studau.
Si ndi fiat studau su fogu in sa giminera puru.

9. Attorno al castello era cresciuta una siepe di spine.
A ingìriu 'e su casteddu fiat cresça una cresuri 'e spinas.
A ingìriu 'e su casteddu fiat cresça una cresuri 'e spinas.

10. Subito avevano fatto un gran matrimonio.
Sùbitu ìanta fatu unu grandu matrimòniu.
Illuegus ìanta fatu una grandu coya.

S'acabu 'e su contu

Su contu acàbat ki sa prìncipa e totu is atrus casteddayus si ndi scìdanta, a pustis de cent'annus.

E tui, trigas a ti ndi scidai?
A it'ora ti ndi scidas?

Imoi si imparaus a nai s'ora.

Cumentzaus de mesunotis, labai:

Custas fiant is oras,
imoi tòcat a fai is minudus.

Insaras, bosatrus umperais is nùmurus, ke in italianu, perou

po nai: depeis nai:
- e un quarto - e cuartu (e no - e unu cuartu)
- e mezzo - e mesu
- meno un quarto - mancu cuartu (e no - mancu unu cuartu)
- meno - - mancu

Insandus, ki deu mi ndi scidu a is 7,45
ap'a nai:
Deu mi ndi scidu a is otu mancu cuartu (de a menjanu).

E ki deu mi nci crocu a is 21,00
ap'a nai
Deu mi nci crocu a is noi oras.

· Imoi scriei e narai bosatrus:

A it'ora si ndi scidais
A it'ora andais a scola
A it'ora si discansais in i-scola
A it'ora prandeis
A it'ora cenais
A it'ora si nci crocais

Arrosaspina