"Atura atentu"
Custa fàbula d'eus trasmìtia martis 20
Gennarju a is 3 e 30 de a meri' e domìnigu 25 a
is 4 de a meri', naturaliamenti in
Sa mùsiga d'at cumposta Mauro Palmas
Una borta s'agatat
un'òmini arricu meda, ki teniat domus mannas e bellas in tzitadi e
in su sartu puru, oreria, prateria e baullus prenus 'e dinai.
Perou teniat una braba totu blau, ki ndi fiat assicai a sa genti, e po cussu
no arrennesciat mai a si coyai. Una di' iat connotu a duas sorris, toteduas
bellasmeda, e insaras iat preguntau a sa mama insoru de ndi di fai coyai una,
ki sçoberessit issa e totu cali.
Ma nisçuna de is sorris du boliat coyai, ca sa genti narat cosa mala
de issu, no po sa braba sceti,ma ca iat tentu atras fèminas meda, e
ca fìanta sparèssiastotus ken''e ndi sciri prus nudda.
Issu insaras iat cumbidau a is duas piçocas, a sa mama, e a is amigas
e a is amigus insoru in d-una de is domus suas de su sartu, po una cida: sa
bagàntziafiat
stètia aici tanti de prexeri e spassiosa, ca a s'acabu sa piçoca
prus jòvona si fiat cumbinta ca cuss'òmini fiat bonu, mancai
po cussa braba tropu leja, e si d'iat coyau.
A maridu e mulleri fìanta bìvius asseliaus e sullenus po unu
tanti 'e tempus, e una di' Brabablau d'iat nau a sa pobidda ca issu depiat
partiri, e ca in su mentras issa iat ai pòtziu cumbidai a domu a is
amigas suas, iat ai pòtziu apariçai festas e donnya arratza
'e sbèliu, po segai a crutzu d'iat nau ca si podiat spassiai totu su
ki boliat.
D'iat donau is crais de totu is partis e de totu is aposentus de sa domu,
de manera ki da podiat girai in donnya logu, perou d'iat amonestada a no oberri
mai un''enna pitikedda de un'aposenteddu in cùcuru 'e sa turri. D'iat
amonestada puru ca, ki d'iat ai oberta, issu s'iat'essi arrennegau tropu,
e issa d'iat'essi acabada mali.
Sa
fèmina d'iat promìtiu ca nou, e candu su pobiddu si ndi fiat
andau iat cumbidau a is amigas e asa sorri e si fìanta spassiadas meda:
ìanta baddau in is aposentus mannus tropu bellus, si fìanta
castiadas in is isprigus mannus mannus, e a s'acabu si nci fìanta dromias
in is sofas moddis.
Perou issa teniat sa conca sempri po cuss'aposenteddu ki su maridu d'iat cumandau
a no intrai, e insaras, ken''e nai nudda a nemus, iat pigau sa crai e, currendi,
fiat lòmpia in cùcuru 'e sa turri.
Dudosa, a pagu a pagu, totu muru muru, iat obertu e iat castiau a intrus:
totu assicada iat biu is murus totu brutus 'e sànguni, e is corpus
de medas fèminas - is mulleris passadas de Brabablau - apicaus a sa
crabetura. Totu spramada, iat torrau a serrai e si ndi fiat fuia, imoi ca
iat cumprèndiu poit'est ki su maridu d'iat cumendau a no intrai. No
nd'iat fueddau cun is amigas suas, perou fiat abarrada totu marria e tremi
tremi, e no arrennesciat a no nci pensai. Sa crai fiat abarrada amançada
de sànguni, e no arrennesciat a da limpiai ca cudda fiat una crai afadada,
e su sànguni,
cumenti nde du bogat, torrat a cumparri a un'atra parti.
Candu Brabablau fiat furriau de su biaxu suu, di fiat abastada una mirada
a sa mulleri po cumprendi su ki fiat acadèssiu. Issa circat de du sbeliai
de donnya manera, trighendi totu su ki podiat po di torrai is crais, peroum
a s'acabu d'iat dèpiu torrai sa de s'aposenteddu in cùcuru 'e
sa turri puru.
Issu, cumenti iat biu is arrastus 'e sànguni si fiat inkietau meda
e d'iat tzerriada:
- T'emu atisbau! Ias'ai dèpiu obedessi! Imoi tui puru d'as'acabai ke is atras!
Issu iat pigau unu gorteddu mannu jai, ma sa piçoca
d'iat pregau a di lassai unu pagu 'e tempus pos'aprontai a si morri.
Currendi fiat andada a nke sa sorri, e d'iat preguntada a castiai in
foras de sa fentana, ki fianta arribendi is duus fradis suus, mancai
de atesu puru, ca pròpiu po cussa di' e totu issus d'ìanta
promìtiu un'abisita. Sa sorri fiat totu s'oru castiendi, finsas
a su lìmini 'e s'ogu puru, ma no biat a nisçunus.
In
su mentras Brabablau tzerriat a sa fèmina a furriai, ca fiat
lòmpia s'ora 'e morri, ma totu in d-una sa sorri iat donau sa
sceda ki nci fìanta dus cuadderis lompendi a palàtziu
totu currendi. Fiant is fradis e totu, ki candu fiant intraus e ìanta
biu a Brabablau cun su gorteddu in d-una manu e sa sorri in s'atra,
ca da boliat sgraguenai, d'ìanta ghetau is lantzas insoru bocendiddu
illuegus inguni e totu.
Aici custa piçoca unu pagu arriscada si ndi fiat alliberada de
cussu maridu arrorosu, e sigumenti ca issu no teniat mancu ereu, issa
iat eredau totu is arrobas, e das iat spratzias cun sa sorri e cun is
fradis.
A pustis de un'atru pagu 'e tempus, a s'acabu iat connotu a un'atr'òmini,
custa borta bonu diaderus, mancai ki no fiat arricu. Si d'iat coyau
e cun issu fiat bìvia meda e sempri prexada.
|
|
![]() |