Peddi 'e Burricu

Una borta s'agatat un'urrei arricu e poderosu, ki biviat in d-unu palàtziu mannu, e is urrennaus suus du stimanta. S'arreina, sa mulleri, fiat una fèmina tropu bella e, de sa pròpiu manera, fiat bella meda s'ùniga filla ki tenìanta. Ma su ki spantat de prus fiat unu burricu ki totus di donant unu grandu cunsideru, e si nci arrelatanta totu a coidu, ca no imbrutat mai po nudda, antzis, donnya menjanu, de su càtiri suu, arregollianta munedas 'i oru.

Andendi a innantis perou s'arreina iat cumintzau a s'intendi mali, finsas a lompi a canta 'e si morri. Candu no iat tentu prus fortzas iat fatu tzerriai a su maridu, ki fiat totu disisperau, e d'iat fatu promiti ki s'iat'essi torrau a coyai eya, ma cun d-una fèmina bella ke issa sceti: cust'acòrdiu a issa di donat siguresa, ca in totu s'urrennu nisçuna fiat ermosa e de bella gràtzia ke issa.

Cumenti nci fiat passau atru tempus, s'urrei, ki si nd'arregordat de sa promissa k'iat fatu, iat cumintzau a si castiai a ingìriu po buscai una mulleri noa. Perou nisçuna fiat ke s'arreina morta, bogada filla sua sa principedda ki, cumenti fiat cresça, fiat bessia prus bella 'e sa mama e totu.

Aici s'urrei iat cumintzau a pensai de si coyai sa filla, ma sa piçoca, spramada, si ndi fiat fuia a pediri consillu a nke sa pardina, una jana sàbia meda ki biviat stesiada a illargus, in d-unu logu serketu.
Sa pardina d'iat consillau a pigai tempus, preguntendi a su babu, a primu de da coyai, totu su ki subabu no d'iat'essi pòtziu donai. Iat cumintzau cun d-unu bistiri arrayosu ke su soli, a pustis cun d-un'atru frarissosu ke sa luna, e a s'acabu cun d-unu a colori 'e su tempus. Perou donnya borta s'urrei circat a is maistus 'e pannu prus bonus de totu s'urrennu, ki in d-unas cant''e oras ìanta cosiu unu bistiri totu intèssiu a oru, a pustis un'atru de prata totu a diamanti, e a s'acabu unu bistiri tropu bellu a colori 'e celu ki de prus no fiat.

Sa prìncipa, totu disisperada, iat pediu consillu a sa pardina un'atra borta, ki su consillu fut:
- Preguntaddi sa peddi 'e su burricu ki fait is monedas 'i oru, cussu no d'at a bociri mai.

E s'urrei, inveças, iat fatu bociri su burricu, e a sa filla d'iat portau sa peddi ki issa d'iat preguntau.
Totu prangendi e totu bruta, ki no fiat a da connosci a suta 'e sa peddi 'e sa bèstia, sa piçoca a su noti si ndi fiat fuia 'e su casteddu.

Sa pardina in su mentras, cun sa pèrtia fadada sua, iat fatu de manera ki cuddus bistiris tropu spantosus da sighèssinti a sa muda, cuaus in d-unu baullu sut''e terra.

Sa prìncipa iat caminau meda finsas a lompi a una sienda, ki teniant abisonju de una tzeraca po limpiai su procili. Da stesianta de totu is atrus serbidoris, tanti fiat leja e bruta cun cudda peddi 'e burricu, e su traballu fiat tostau meda. Perou a mericeddu, candu s'inserrat in s'aposenteddu suu, si sçacuat beni beni, si petonat is pilus brundus, e de su baullu fadau ndi bogat a foras is bistiris spantosus.

Una di' unu prìncipi ki fiat cassendi in cuddus logus, si fiat firmau in sa sienda e, aici po sorti, cumenti fiat passendi a faci 'e s'aposenteddu de Peddi 'e Burricu, iat oghiau in sa tancadura: iat biu a una piçoca tropu bella, ki teniat unu cropetu totu a fetas e arrandas, de colori 'e su tempus. Ecisau de sa bisura sua, de inguni a innantis iat pensau a issa sceti.
Mama sua, s'arreina, sigumenti ca biat ca fiat marrirendisi', d'iat preguntau ita di podiat torrai su prexu, e issu, ki issa nci fiat abarrada spantada, d'iat arrespustu ca su disiju suu prus mannu fiat ki Peddi 'e Burricu di aparicessit una turta.
Illuegus ìanta cumandau su ki boliat su prìncipi, e Peddi 'e Burricu iat cumentzau a traballai; perou, sedatzendi sa farra fini fini, po sbèliu nc'iat fatu arrui in sa pasta s'aneddu ki teniat. Candu su piçocu d'iat agatau, su trumentu suu fiat bessiu prus forti ancoras: tocat a agatai sa meri 'e s'aneddu po aliviai su sunfrimentu suu.

Illuegus totu is damas de cuddu logu fìanta curtas a provai cuss'aneddu pitikededdu, ki pariat ki podiat intrai in d-unu didu 'e pipiedda sceti, e difatis nemus teniat didus aici finis po cudda lorighedda. Po ùrtimu d'ìanta fatu provai a Peddi 'e Burricu, e fìanta totus arriendi, ma su didu fiat intrau in s'aneddu ke po una maxia, e aici su prìncipi iat sçoberau a sa tzerakedda.
A primu de andai a nke s'urrei, sa piçoca iat preguntau de si podi mudai, e totus ìanta torrau a arriri, pensendi a is itzàpulus ki s'iat'essi presentada a s'urrei. Ma inveças Peddi 'e Burricu si fiat sçacuada de pressi e si fiat posta su bistiri suu prus bellu, su ki fiat totu de oru ke sa luxi 'e su soli, e si fiat presentada a s'urrei a bratzu pigau cun su prìncipi ecisau.

Iant apariçau sa coya, e intr''e totu is atrus cumbidaus fiat lòmpiu s'urrei de s'urrennu acanta puru, su babu de Peddi 'e Burricu, ki comuncas iat cumprèndiu ki depiat stimai a sa filla a filla sceti. Totu prexau de essi torrau a biri sa pipia sua cara, iat scìpiu de sa pardina totu su contu, e fiat curtu a da imprassai e iat benedixu sa coya.

Imparaus de sa fàbula