Su lèpori de prata

Unu prìncipi, ki di narant Acuilinu, ki teniat bint'annus e ki boliat coyai a sa prìncipa prus bella de su mundu,iat ghetau su bandu po sa coya. Funt arribaus a corti unu muntoni ‘e pinturas, ki issu at fatu ponni in is passaditzus de su casteddu. Issu at sçoberau a Nazarena, prìncipa de Bicaria, e gràtzias a is mandatarjus ant apariçau sa coya. Illuegus ant inghitzau a apariçai sa festa manna e a s'incrasi a obrescidroxu su prìncipi fiat in sa turri prus arta, abetendi s'acumpanjamentu. Ma s'acumpanjamentu no arribat. A tradu mannu ant biu arribendi una traca sceti, ki si est frimada in s'intrada de su casteddu. Ndi est calau unu becixeddu a tzùmburu e a braba longa:

- deu seu s'urrei de Bicaria- at nau incruendisi' ananti a su prìncipi- e custa est filla mia Nazarena, sa ki bolis a mulleri.

Sa prìncipa fiat basça, grogasta, amustiada e no assimbillat nudda nudda a sa piçoca de sa pintura ki d'iant mandau. Su becixeddu si ndi est agatau de sa delididura de su prìncipi, e duncas de pressi de pressi d'at bòfiu assigurai:

- est smarria po mori de su biaxu ki d'at cansada e po s'emotzioni. Gi s'at a torrai a ponni e at a torrai a bessiri bella comenti si d'abetat.

Acuilinu si nci boliat storrai, ma iat donau su fueddu e tòcat a d'arrespetai. At pediu insandus a perlongai sa coya de duas diis e at ospidau su beçu e sa filla in su casteddu. A menjanu de s'incrasi, po si sbeliai de s'atrupèlliu e de sa deludidura, est andau a cassai a solu. At caminau perì campus e padrus, est lòmpiu in d-unu padenti ki teniat prus de mill'annus. Tot'in d-unu est arribau unu lèpori de prata papendi erba e fiat castiendiddu in is ogus, ken'‘e du timi. Acuilinu at puntau sa scupeta e d'at sparau su lèpori, ma su fumu de sa scupeta est sparèssiu e su lèpori est abarrau ken'‘e dannu purunu e asseliada. At sparau torra, e su lèpori est abarrau torra sullenu e ken'‘e dannu purunu, a ogus preghendi. Candu su prìncipi at tentau a s'acostai, cun d-unu sàrtidu est sparèssiu in su padenti.

Acuilinu, arredutosu, s'est acotzau a su truncu de un'àrburi mannu mannu, e torrendi a pensai a is ogus drucis de su lèpori ki no faiat a du bociri. E d'est partu de intendi a palas suas, a intr'‘e su truncu, un'arretumbu de mùsigas e de boxis benendindi de atesu. Insandus at tzacau corpus a s'ortigu, ki at tzikirriau e s'est obertu ananti a una scala luxosa luxosa. Su jòvunu, spantau, at artziau sa scala e s'est agatau in d-unu palàtziu mannu mannu, totu màrmuri e belludu. No du iat nemus in su palàtziu, duas manus sceti fiant ananti sua: una aguantendi una làntia, s'atra fendiddi su sinnu a du sighiri. Acuilinu est lòmpiu a una mesa manna totu posta, a nca at manjufau e bufau meda. Fiant is manus etotu a di ‘onai sa cosa ‘e papai e bufai, e bolant ke papagalleddus. A pustis is manus etotu d'ant acumpanjau in d-unu letu moddi moddi e comodosu, a nca si nci fiat dromiu illuegus. At bisau de torrai a biri sa prìncipa Nazarena, no sa de tzumburudu a braba longa, ma sa piçoca de sa pintura, bella e brunda. Tot'in d-unu unu carraxu d'at scidau. At mesu obertu is ogus. S'aposentu fiat totu luxosu, e medas parigas de manus, totunas a-i cuddas de su merì a primu, bolanta, s'incruxanta, indidendiddu.

- a ita jogaus?

- a boça!

- jogaus a boça cun cussu fulanu dromendi?

- kini est dromendi?

- la', cussu ingunis, e ita est, no du bieis ?

Acuilinu fiat fendi finta de dromiri, e is manus stratallendiddu de mala manera. A obrescidroxu, e gi fiat s'ora, is manus malas funt sparèssias, lassendiddu totu pistau e a doloris. In cussu mamentu est aparèssiu su lèpori, a peis e a manus arbus arbus de fèmina.

Prìncipi Acuilinu, deu se sa prìncipa Nazarena, sa ki su coru bostru at sçoberau a cumpanja. Candu seu arribada cun s'acumpanjamentu miu a su padenti, unu cogu m'at mudada, impresonendimi' imparis a sa genti mia in custu casteddu. M'ap'a sarbai, ki at a passai innoi a intru tres notis ke-i custa. Su cogu est su pròpiu ki s'est presentau a fustei cirkendi de di fai coyai sa piçoca a artària ‘e banghitu.

Nau custu, su lèpori fiat sparèssiu.

Acuilinu at abetau apensamentau su merì sighendi. At papau, serbiu torra de is duas manus bolendi, est andau a letu e si nc'est dromiu. Si nc'est scidau de su carraxu: medas manus d'ant pigau torra de letu, ant pesau is lentzorus, ant inghitzau su jogu, prus scallentaus de sa di'apprimu. Ma Acuilinu est arrennesçu a apoderai e at fatu finta de dromiri. A obrescidroxu, sparèssias is manus, est aparèssiu torra su lèpori de prata: portat totu su corpus de fèmina; abarrat sa conca sceti de lèpori e du castiat a ogus drucis de fèmina.

- Prìncipi scedau! sunfrit po sa stima ki tenis po mei una noti ancoras e a pustis eus a essi sarbus.

Est arribada sa de tres notis. Funt aparèssias is manus prus arrabiadas de sa di'aprimu.

- jogaus ?

- ayò !

- o, la ki notesta du depeus bociri !

- Acuilinu no s'est mòviu, pensendi a Nazarena sua stimada.

- la, no si scìdat! Cessu, seus pèrdius!

- seus pèrdius!

- est obrescendi ! seus pèrdius!

Is manus, insandus, arrennegadas ant fuliau de sa fentana a Acuilinu fendiddu arrui in is arrèxinis de s'àrburi amainau. Su principi si nc'est tocau is ossus pistaus, at obertu is ogus, fiat biu ancoras. Ananti sua dui fiat sa sposa sua bera Nazarena, bella de una bellesa ki nemus iat biu a primu, cun s'acumpanjamentu suu de tracas, damas, de cuadderis, alliberaus imparis a issa de sa mazina de su cogu.

Acuilinu dus at betius a su casteddu, at acorrau totu sa Corti in s'aposentu de su Grandu Cunsillu, at fatu benni su tzumburudu a braba longa e sa filla bassera, e a is ministrus at nau:

- emu ordinau unu cofinu di oru e prendas; unu barzariotu mi d'at pigau in s'arruga e d'at arremprasau cun d-unu de linna totu papau de tegadia. Ma apu tentu cofa, d'apu torrau a agatai. Ita depu prefergi?

- a su primu! - at nau sa Corti.

- E de su sdorroboni e de s'atru cofinu totu tegadia ita mi ndi fatzu?

- A dus abruxai in su pròpiu fogadoni!

Ìanta fatu diaici. E sa detzididura e is bodas dus ant fatus tzakendi is manus totu su pòpulu.

Imparaus de sa fàbula