Sa fàbula de sa cida

Pilus de prata Pilus di oru

Una borta s'agatat un'urrei ki boliat sciri ki is de s'urrennu suu du stimant e d'arrispetanta. At cumandau insandus a su ministru suu a mandai is bandidoris a nai ki in cudda noti no faiat a allui is làntias.

Su ministru at obedèssiu e a de noti fiat andau imparis cun s'urrei a castiai. Dònnia domu fiat scuria, bogada una barraca, ki luxiat unu pagu. De unu stampixeddu faiat a biri aintru tres piçocas filendi : sa prus manna fiat bella, sa de duas fiat prus bella puru e sa de tresi fiat bella bella diaderus. Sa primu piçoca fiat nendi ki ki s'urrei d'iat coyada, iat fatu una casketa aici manna ki iat ai pòtziu donai a papai a issu e a is sordaus suus.

Sa de duas fiat nendi ki ki s'urrei d'iat coyada, iat tèssiu unu tapissu aici mannu ki iat ai potziu fai setzi a issu e a totu is sordaus suus. Sa de tresi fiat nendi ki ki s'urrei d'iat coyada, iat scendiau una loba de fradis de perra bellus bellus, una pipia a pilus di oru e unu pipiu a pilus de prata.

S'incrasi s'urrei at mandau a tzerriai a is tres filonjanas e at preguntau poita fiat ki no iant arrispetau is cumandus suus. - O s'urrei, at torrau sceda sa prus manna - nosu seus òrfunas, e ki no tesseus a denoti po bendi a s'incrasi, si nci moreus de su fàmini.

S'urrei fiat cumbintu de is fueddus de sa piçoca e d'at coyada. Ma candu d'at preguntau de di fai sa casketa manna meda, issa at nau: "e tui crètiu diaderus nç'as? No du scis ki is fueddus ki sa genti nàrat a de noti sparessint a menjanu?".

Insandus s'urrei d'at lassada e at coyau a sa de duas piçoca. Candu s'urrei d'at preguntau a filai su tapissu mannu po issu e po is sordaus suus, issa at nau a scracàllius: "e tui crètiu diaderus nç'as? No du scis ki is fueddus ki sa genti nàrat a de noti sparessint a menjanu?".

S'urrei insandus at lassau a issa puru, e at coyau sa sorri prus pitica. Fiat abarrada prinja illuegus : a pustis de noi mesis at scendiau una loba de fradis de perra. Is sorris prus mannas, imbidiendidda, si nci fìanta postas de acòrdiu cun sa levadora po fai pinnigai a is pipius, dus ant serraus in d-unu baullu e dus anti ghetaus a mari. Candu s'urrei at scìpiu ki is duus pipius fìanta sparèssius, nç'at bogau a sa pobidda e fiat abarrau tristu e a solu.

Su baullu fiat lòmpiu in is manus de unu piscadori, ki d'at obertu e at agatau a is pipius e dus at betius a sa pobidda a domu illuegus. Sigumenti no tenianta fillus, fìanta prexaus ke pùlixi e dus anti pesaus ke fillus insoru. A su maskixeddu d'anti nau "Pilus de prata" e a sa feminedda d'anti nau "Pilus di oru". Is fradis de perra fiant amanniaus e fìanta bessius bellus meda, sempi de acòrdiu. A pustis de unus cant' 'e annus su babu e sa mama fiant imbeçaus. Sendi acant''e morri, su babu at donau a su maskixeddu duus pilus di oru, ki ki dus sfrigonjat candu fiat in is tribulias, iant annuddau is barrancus, e imbecis sa mama at donau a sa feminedda una bussa, a nca dònnia menjanu iat ai pòtziu agatai dexi munedas di oru.

Pilus di oru, abarrada òrfuna, in d-unu tretu at fatu fai unu palàtziu stravanau po sei e po fradi suu. Is tzias perou, fìanta bessias imbidiosas meda, e anti detzìdiu de fai sparessi torra is duus piçocus, ca s'urrei teniat interessu po issus. Fiant andadas a nke sa piçoca. "Ta domu bella ki teneis!- anti nau- ta làstima ki in su jardinu no tengais is cannas baddadoras!".

Pilus di oru si nci fiat spantada e si nci fiat annujada. Si nci fiat postu a proi e Pilus de prata, ki fiat atesu, at cumprèndiu ki sa sorri teniat abisonju de calincuna cosa. Fiat andau illuegus a nke issa: "is cannas baddadoras ti das ap' a betiri deu!"- at nau a sa sorri prangendi. Das at circadas in dònnia logu, finsas a candu at scìpiu ki cuddas cannas bivianta in d-unu jardinu ki unu momoti castiat, ma ki fiat dromendi. Su momoti si nci fiat scidau, ma no fiat arrennesçu a d'açapai. A pustis de unu tretu is tzias imbidiosas fìanta torradas a nke Pilus di oru. " is cannas baddadoras fainti sceti acant' 'e sa funtana de s'akua cantadora".

Pilus di oru si nci fiat annujada torra, si nci fiat postu a proi e su fradi si nci fiat postu a circai cudd'akua. A pustis de unu biaxu longu longu at agatau su jardinu cun sa mitza de s'akua cantadora. Da castiat una momoti fèmina. Pilus de prata at sartau sa cresura, at saludau a sa castiadora e d'at pediu unu tzikeddu de cudd'akua. Issa d'at prenu una màriga e d'at donada a su joboneddu ki ndi fiat bènniu de atesu. "e imoi t'amàncat s'arrosinnyolu fueddadori sceti, pedimiddu e ti du betu!" at nau a sa sorri.

E Pilus di oru at nau totu prexada : « eya eya, fradi miu, du bollu ! ». Pilus de prata si nci fiat amentau de is duus pilus de prata, dus at sfrigonjaus e illuegus fiat aparèssiu unu cuaddu bellu meda : « cumandami' o su meri », at nau su cuaddu. E illuegus su cuaddu fiat andau a nke s'arreina de is matzamurreddus, ki castiat su pilloneddu fueddadori. « atura atentu- at intèndiu Pilus de prata- s'arreina at a circai de ti fai cosa fata, ma tui, no di pongast a menti e a primu ki ti fetzat sa mazina, açapa s'arrusinnyolu e fuidi'!".

Aici esti stètiu. Torrendi su pilloneddu at inghitzau a fueddai: "ses stètiu àbili o Pilus de prata! E imoi ti contu sa stòria bera tua"- e at fueddau de sa mama, de is tzias imdidiosas e de s'urrei ki fiat babu suu, e d'at cunsillau a fai una festa manna e a cumbidai sa mama, is sorris, s'urrei e totu is ministrus. Pilus de prata e sa sorri ant apariçau sa festa, e candu totus fiant ingunis, s'arrosinnyolu at fueddau e at contau totu sa beridadi. Is tzias anti cunfessau e s'urrei das at fatas impresonai: is duus fradis ant imprassau su babu beru insoru, ki si nci fiat apaxau cun sa pobidda puru, ki no iat arrespetau. E de cudda di' anti bìviu prexaus.

Imparaus de sa fàbula