Pistirrinkedda

de Hans Christian Andersen

In d-una bidda s'agatat una fèmina ki disijat tropu a tenni una pipia, perou, sigumenti ki no sciiat cumenti fai, una di' est andada a nke una brusça a si fai consillai.

Cudda d'at nau: - Poni custu nau de orju in d-unu testu, akuaddu e coida beni sa matixedda ki iat a nasci - .

Sa fèmina at donau a sa brusça doxi soddus, est furriada e at postu su nau. Pagu tempus a pustis est bessia una matixedda e a pustis ancoras unu frori tropu bellu, a folla arrùbia e groga. Castiendi beni intr''e sa folla, ki fiat serrada ancoras, sa fèmina at biu una deddedda, pitica ke unu pistirrincu. Fiat tropu bella e, po sa pitikesa sua, d'at postu Pistirrinkedda.

D'ant posta in d-unu bartzolu fatu de unu croxu 'e nuxi, a manta d'ant donau una folla 'e arrosa e a mantalafu folla de bioledda. Ma una di', in su mentras ki fiat dromendi in sa mesa 'e prandi, est intrada de sa fentana un'arranedda tropu leja, ki at nau: - Custa pipia est tropu bella, fillu miu si nci at a coyai - . Luegus, at obertu sa buca, at bogau sa lìngua, at pesau su croxu 'e nuxi cun sa pipia dromia e, totu a brìnkidus, si ndi est fuia a su stàini ki biviat.

Su fillu arraneddu fiat prus leju ancoras, prus de sa mama e, candu Pistirrinkedda si ndi est scidada, si ndi est totu assicada. Po sorti bona, in su stàini s'agatat pisci meda, ki ant pigau a coru su fatu de sa pipia ki nde d'ìanta furada. Unu menjanu, unu de issus, prus atriviu, cun d-unu corpu 'e coa at fatu arrui su croxu 'e nuxi de sa folla ki fiat arrimau e d'at fatu naviai in s'akua currendi.

Pistirrinkedda fiat abarrada meda naviendi, ki di faiat cumpangia una mariposa ki da sighiat. A sa bon'ora s'akua d'at firmada in s'oru 'e unu pradu: est calada e s'est posta a caminai, pasiendisi' in d-una corodda 'e frori. Inguni, perou, fiat passendi unu baballoti totu nieddu, ki d'at bia e di fiat parta tropu bella. Cun d-una farranca d'at ingiriada, at bolau e nce d'at betia a pitz''e una mata. Funt bènnius a da biri totu is atrus baballotis e baballoteddus de su logu, ki perou no di fiat parta bella mancu pagu pagu. Unu at nau: - No esti niedda luxiosa - e un'atru at açuntu: - e tenit duas farrancas sceti, putzi putzi - . E aici, su baballoti si est cumbintu ki sa pipia fiat leja e, bolendi, d'at calada a basçus de sa mata.

Libera torra, Pistirrinkedda at girau po unu muntoni 'e diis, no sciiat a innui andai e, in prus, cumintzat a fai frius e teniat abisonju 'e un'apigu. Insandus si nci est posta a suta 'e unu muntoni 'e folla sicada, ki nci est aturada totu s'otonju: papat acodeddus de nuxi, matziat ebra e bufat sa cilixia a menjanu. Perou fiat a sola tropu e fiat timendi. Una di', aici, at torrau a caminai e est arribada a su cuili de una sòrixi 'e sartu, ki d'at arricia e d'at atonada. D'at nau: - Ta bellixeddu ki sesi, ti merescis unu maridu, po no sunfriri prus su frius e su fàmini - e d'at presentau su bixinu, unu tarpu mannu mannu a pilu murru luxiosu, tzrupu totu perou arricu meda. Su tarpu biviat a sut''e terra e no bessiat jai jai mai. Sa domu fiat manna manna e totu prena 'e cosa 'e papai, ma Pistirrinkedda no da boliat acabai interrada inguni. In prus, a canta 'e s'intrada du-i fiat unu pilloni mortu, un'arrùndili ki s'est turada in domu 'e su tarpu e totu, ki no si nd'interessat mancu po nudda.

Pistirrinkedda, intamis, fiat trista meda e una di', ken''e ki da bièssinti sa sòriga ni su tarpu, fiat acostada a s'arrùndili e d'iat imbussada a folla sicada, po da callentai pagu pagu. Custu coidu at atonau pagu pagu s'arrùndili, ki no fiat morta, ma teniat frius meda sceti e sa pipia est bessia tropu candu d'at intèndia sulidendi torra.

Su pilloni, cumenti si est totu afortiau, d'at nau: - Ti depu gràtzias po mi essi sarbau, beni cumegus -, ma Pistirrinkedda no at tentu s'atrivimentu de si fuiri.

Oramais beranu fiat intrau e fìanta lompendi a sa di' 'e sa coya: sa sòrixi filat totu s'ora lana e seda, po fai is arrobas. Ma sa di' 'e sa coya, candu su tarpu s'est presentau po betiri Pistirrinkedda in su cuili suu, issa si nd'est assicada e at cumprèndiu ki no iat a essi biu mai s'àiri e su soli torra, mancai ki iat a essi bìvia in su callenti e papendi meda. At obertu s''eca e si ndi est fuia currendi a arrabiadura e sa sòrixi, in su mentras, totu primada, da curriat e circat de da firmai. Mentras ki fiat truessendi unu campu 'e trigu, at intèndiu a pitz''e sa conca unu scrillitu: fiat s'arrùndili, ki no si fiat stesiada mai de su cuili 'e su tarpu, po billai a issa ita d'iat a essi acadèssiu.

Imoi fiat s'ora 'e si detzidi e de si ndi fuiri diaderus: Pistirrinkedda s'est posta a coddu 'e s'arrùndili, totu in mesu a sa pinna moddi moddi, e aici iat cumintzau su biaxu suu. Ìanta bolau unu muntoni 'e tempus, truessendi mari e monti, campus e lagus, finsas a candu, totu cansadas, fiant arribadas a pitz''e unu casteddu spantosu, ki pariat fatu totu a imbirdi. S'arrùndili d'iat nau: - Deu bivu innoi, ti nci podis ponni tui puru o, ki bolis, ti podis sçoberai unu frori 'e su frageri - , ki cust'ùrtima a Pistirrinkedda di fiat parta sa cosa mellus, ki fiat nasça in d-unu frori e aici di pariat a torrai pipia.

Si fiat acoliada in d-una corodda de arrosa fragosa e fiat tòntuna tòntuna cun su bentu. A unu tretu, de un'arrosa acanta, ndi fiat bessiu un'omineddu, pitikeddeddu ke issa, ki teniat in conca una corona 'i oru e alas trasparrias in is palas. A-i custu prìncipi, cumenti d'at bia, d'est parta luegus tropu bella, si ndi fiat bogau sa corona e d'at posta in conca a sa piçokedda. Cumenti at fatu custa cosa, de is coroddas de is atrus froris de su frageri ndi funt bessias tantis atras criaduras a alas trasparrias, ki donniuna teniat un'arregalu po sa prìncipa noa. Ma s'arregalu prus bellu fut una pariga 'e alas 'e abi, ki Pistirrinkedda s'est posta luegus.

A sa bon'ora, imoi podiat bolai, fiat prexada meda e su prìncipi d'at nau: - No t'ant a nai prus Pistirrinkedda, ma Maya, e as a urrennai impari a mei su pòpulu de abis de custu frageri - .

S'arrùndini, totu prexada, si castiat sa scena de su celu e d'est fuia una làmbriga, ca s'istadi fiat acabendi e issa depiat partiri a torra, a sola, custa borta.

Imparaus de sa fàbula