Su sulitu de s'arreina

Una borta s'agatant un'urrei e un'arreina ki fiant jòvunus e bellus, e ki si stimant aici meda ca no podiant abarrai ken''e si biri mancu un'ora.

Una di' s'urrei, ki fiat unu cristianu fieli, iat detzìdiu de andai in Terrasanta, e insandus iat aprontau totu su ki serbiat po su biaxi, e a s'acabu iat nau a s'arreina:

- Oh mulleri mia stimada, deu partu e spereus ki torru intr''e un'annu e totu, tui in s'ìnteris càstia s'urrennu e guverna a sabiesa.

Cumenti d'iat nau aici, fiat partiu.

Lòmpiu ki fiat in Terrasanta, iat agatau sa gherra, e s'urrei crueli de ingunis d'iat fatu presoneri e d'iat serrau a intr''e una presoni. Nci at passau tempus meda, forsis annus puru, e s'urrei no arrennesciat mai a agatai trassas po bessiri o po s'alliberai, finsas a candu una di' no fiat arrennesçu a intregai una missada a unu biaxadori, e d'iat incumandau a andai a nke s'arreina, sa mulleri, e a di nai a bendi totu, e a andai in Terrasanta cun totu su goranju (oru, prendas, scusorjus), po pagai sa luitzioni. S'arreina, candu iat intèndiu sa missada, fiat abarrada dudosa, e iat pensau ca a fai su ki d'iat incumandau su pubiddu suu, s'urrei, iat'essi stètia una cosa perigulosa.

- Ki deu bendu totu e andu in Terrasanta, d'acabaus ki s'urrei de cuddu logu s'at a bolli coyai cun mei, ca seu una fèmina jòvuna, bella e arrica puru, e di aici em'a perdi totu.

Pensendi pensendi, a s'acabu iat detzìdiu: a pilus segaus, bistia a piçokeddu, iat pigau su sulitu suu e fiat partia conca a Terrasanta. Lòmpia ki fiat, si fiat posta in sa pratza faci a su palàtziu, e iat cumentzau a sonai su sulitu: ndi bessiat unu sonu aici amainayolu ki nemus podiat fai de mancu a si firmai po d'ascurtai, e aici tanti callentat su coru ki totus s'intendiant prus bonus e donosus.

S'arreina difatis, a pitikedda, iat tentu maistus de mùsiga spantosus ki d'iant imparada tropu beni, e a sonai su sulitu fiat bessiu su scallentamentu suu prus mannu, e du sonat aici beni ki nemus d'iat agualada mai.

In su mentras ki issa fiat sonendi, is fentanas de su palàtziu fiant obertas, e di aici s'urrei de Terrasanta d'iat pòtzia intendi, e iat mandau sceda a da imbidai a su palàtziu, a sonai po issu. Di aici su sonadori jòvunu (nemus difatis si ndi fiat acatau ki fiat fèmina) iat sonau po medas diis, frimendisi' po si pasiai unu pagu o po papai calincuna cosa sceti. A pustis de una cida su jòvunu iat pediu a s'urrei de si ndi podi andai, e cussu iat nau ca eya (mancai ki issu is atras bortas iat sempri nau ca nou, inkietendisi' puru) donendiddi dàdivas arricas meda puru. E issa d'iat nau:

- Si torru gràtzias, o Maistadi, ma sigumenti ca sciu ki Fustei tènit is presonis prenas 'e presoneris, m'em'a bolli acumpanjai in is biaxis mius cun unu de-i cuddus.

S'urrei de Terrasanta iat nau ca eya e d'iat fata acumpanjai in is presonis suas a sçoberai unu presoneri. S'arreina jòvuna iat arreconnotu s'urrei pubiddu suu, e mancai ki si fiat malograu meda abarrendi in presoni, d'iat sçoberau e fìanta partius in paris.

S'urrei fiat aici arrenegau po is annus de presoni ki iat passau, ki nimancu iat castiau su sonadori de sulitu ki d'iat alliberau. A pustis de medas diis de biaxi, candu fiant a canta 'e s'urrennu insoru, s'urrei d'iat torrau gràtzias e d'iat nau:

- Cuddu logu du bis? Deu seu s'urrei, beni cun megus e t'ap'arricai.

Ma su jòvunu iat arrefudau e si fìanta sconjuntaus. No si fìanta mancu divìdius ki s'arreina fiat curri-curri jai, atruessendi una struncadura cuada de manera de lompi a sa lestra a su casteddu, coitendi po si mudai e si strogai is pilus, ki in su mentras fìanta cresçus torra.

No iat mancu acabau de si concordai ki in foras s'intendìanta jai is itzèrrius po s'allirghia:

- S'urrei est torrau! Bivat s'urrei!

Totu de pressi e totu prexada iat atobiau a su pubiddu, ma issu fiat inkietu cun issa:

- Poita no as obedèssiu a su cumandu miu?

T'emu nau a bendi totu is arrobas nostas po pagai sa luitzioni mia, e a su contras, ki no fiat stètiu po unu sonadori de sulitu jovoneddu, deu em'a essi in presoni ancora!
Tui inveças ses abarrada innoi e no as fatu nudda po mi sarbai!

E is cortesanus arrespundendi:

- In beridadi s'arreina est sparèssia sa di' pròpiu ki fiat arribau su missu, i est stètia ausenti finsas a oi.

Ma s'urrei fiat arrenegau tropu e no dus iat ascurtaus nimancu. Insaras s'arreina iat lassau s'aposentu mannu, fiat andada illuegus in s'aposentu suu e si fiat bistia un'atra borta a sonadori de sulitu, e fiat bessia in jardinu e iat cumentzau a sonai.

Illuegus s'urrei si fiat postu a curri po obiai su jòvunu, issa insa' si ndi fiat bogada su capeddu e si fiat strogada is pilus: di aici a s'acabu s'urrei iat arreconnotu s'arreina e si fiant imprassaus. De insandus ìanta bìviu in paris po totu vida, e si fiant stimaus po totu is diis a innantis.

Imparaus de sa fàbula